ŞİZOFRENİ HASTALARININ AİLELERİNDE KENDİNİ DAMGALAMA, YAŞAM KALİTESİ, PSİKİYATRİK BELİRTİ VE ARALARINDAKİ İLİŞKİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Lokman Hekim Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Sıla Arslan
Danışman: Fatma Öz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, şizofreni hastalarının ailelerinin kendini damgalama, yaşam kalitesi, psikiyatrik belirti düzeyleri ve aralarındaki ilişkinin belirlenmesi amacı ile yapılmıştır. Çalışma, Ankara Şizofreni Hastaları ve Yakınları Dayanışma Derneği'nde yapılmış olup, şizofreni tanısı olan hastaların anne, baba, eş, çocuk, kardeşi olan 84 katılımcı ile tamamlanmıştır. Veri toplama aracı olarak Aileler İçin Kendini Damgalama Ölçeği, WHO-Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kısa Formu, Kısa Semptom Envanteri ve Tanıtıcı Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, değişkenlerin grup ortalamalarındaki farklılıkları görebilmek için 2 gruplu değişkenlerde bağımsız örneklem t-test, 3 ve daha fazla gruplu değişkenlerde nonparametrik Kruskal Wallis-H testi kullanılmıştır. Ölçeklerin birbirleri arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü tespit edebilmek için pearson korelasyon testi kullanılmıştır ve analizler alfa=0,05 seviyesinde yapılmıştır. Çalışma sonucunda KDÖ-A ile WHO-YKÖ arasında negatif yönlü ve güçlü, KDÖ-A ile KSE arasında pozitif yönlü ve güçlü, WHO-YKÖ ile KSE arasında negatif yönlü ve güçlü seviyede anlamlı bir ilişki olduğu, kendini damgalama, yaşam kalitesi ve psikiyatrik semptomların birbirlerini etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Aile üyelerinin kendini damgaladığı, yaşam kalitesinin sosyal alanının kötü olduğu, yüksek düzeyde sosyal geri çekilme yaşadıkları, kadın bakım verenlerin erkeklere göre yaşam kalitelerinin düşük olduğu belirlenmiştir. Aile üyelerinde en fazla görülen belirtinin depresyon olduğu, depresyonun 18-28 yaş arasındaki bireylerde daha fazla görüldüğü, bekarlarda evlilere göre daha fazla psikiyatrik belirti görüldüğü ortaya konmuştur. Hastaların çocuklarında değersizlik algısı, hostilite ve olumsuz benliğin kardeş ve babalardan yüksek olduğu ve sosyal alanda yaşam kalitelerinin daha düşük olduğu bulunmuştur. WHO-YKÖ ile KSE arasında negatif yönlü ve güçlü seviyede, WHO YKÖ ile Depresyon ve Olumsuz Benlik arasında negatif yönlü ve güçlü seviyede, WHO-YKÖ ile Anksiyete, Somatizasyon ve Hostilite arasında negatif yönlü ve orta seviyede anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca KDÖ-A ile Depresyon arasında pozitif yönlü ve güçlü seviyede, KDÖ-A ile Anksiyete, Olumsuz Benlik, Somatizasyon ve Hostilite arasında pozitif yönlü ve orta seviyede, Sosyal Geri Çekilme ile Depresyon arasında pozitif yönlü ve güçlü seviyede Sosyal Geri Çekilme ile Anksiyete Olumsuz Benlik, Somatizasyon ve Hostilite arasında ise pozitif yönlü ve orta seviyede ilişki bulunmuştur. Çalışmanın sonuçları doğrultusunda şizofreni hastalarının ailelerinin kendini damgalama, psikiyatrik belirti ve düşük yaşam kalitesi açısından riskli grupta olduğu ve ailelere yönelik gerekli psikososyal müdahalelerin geliştirilmesi gerektiği önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Kendini Damgalama, Yaşam Kalitesi, Psikiyatrik Belirti, Psikiyatri Hemşireliği.