Deneysel Polikistik Over Sendromu Modelinde Bazı Endemik Seseli L. (Apiaceae) Türlerinin Etkileri ve Fitokimyasal Yönden Değerlendirilmesi

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Doktora, 2022 - 2024

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Doktora
Başlama Tarihi: Ağustos 2022
Bitiş Tarihi: Şubat 2024

Proje Özeti

Tıbbi ve aromatik bitkilerden elde edilen ekstre ve fitokimyasallar, ilaç aday bileşiklerinin keşfi için önemli bir kaynak sağlamaktadır. Apiaceae familyası, tür çeşitliliği ile ilgi çekmesinin yanısıra, çok farklı kimyasal içeriğe sahip aromatik ve tıbbi bitkilerin bulunduğu zengin bir familya olarak bilinmektedir. Bu familyaya ait olan Seseli cinsi de zengin tür çeşitliliği ile Türkiye florasında yer almaktadır.

Endemik türler arasında yer alan, Seseli serpentina B.L.Burtt ex H.Duman & E.Doğan, Seseli marashica E.Doğan & H.Duman, Seseli resinosum Freyn & Sint., Oesterr. Bot. Z. ve Seseli andronakii Woronow ex Schischk. üzerinde yapılmış fitokimyasal çalışmaların oldukça az sayıdadır. Seseli türlerinin geleneksel kullanımları incelendiğinde, birçok etkisinin yanında türlerin emenagog etkileri ve amenorede kullanıldığı da belirlenmiştir.

Polikistik Over Sendromu (PKOS) kişiden kişiye değişebilen, düzensiz menstrüel sikluslar gibi metabolik değişikliklere sebep olabilen bir hastalıktır. Hastalık belirtilerinin çok yönlü olması sebebiyle, hastalığa farklı açılardan bakan birçok tedavi şekli de bulunmaktadır. Hormonal bozukluklar ve buna bağlı klinik belirtiler için kesin ve ideal bir tedavi bulunmamaktadır. Ayrıca kimyasal ilaçların çeşitli yan etkileri olduğu için, ticari olarak satılan ilaçlar yerine, alternatif tedaviler de düşünülmektedir. Alternatif tedavi yöntemleri, yan etkilerinin de düşük olması sebebiyle son yıllarda oldukça çok dikkat çekmektedir. Elde edilen bu bilgilere dayanarak, bu Seseli türünün de PKOS tedavisinde etkili olabileceği hipotezi oluşturulmuştur.

Planlanan bu çalışmada, türlerin toprak üstü kısımlarının in vivo etkilerinin değerlendirilmesi ve etkili bulunan ekstrenin fitokimyasal yapısının araştırılması amaçlanmıştır. Dolayısıyla, bu çalışmada, türlerin belirtilen kısımlarından metanollü ekstreler hazırlanacak ve bu ekstrelerin deneysel PKOS modeli üzerindeki etkileri değerlendirilecektir. Çalışmada, 21 günlük, 160-180 g ağırlığındaki dişi Sprague-Dawley sıçanları kullanılacaktır. Deney süresi boyunca, sıçanlar pellet yem ve su ile ad libitum olarak beslenecektir. Tüm sıçanlar rastgele olarak her biri altı sıçandan oluşan: (I) Kontrol grubu (%0.5 CMC), (II) Referans grubu (Buserelin asetat), (III) Tedavi grubu-1(Seseli serpentina toprak üstü ekstresi), (IV) Tedavi grubu-2 (Seseli marashica toprak üstü ekstresi), (V) Tedavi grubu-3 (Seseli resinosum toprak üstü ekstresi), (VI) Tedavi grubu-4 (Seseli andronakii toprak üstü ekstresi) olarak toplam 6 gruba ayrılacaktır. Geleneksel kullanımdan yola çıkarak geliştirdiğimiz hipotezin çalışmamızın sonunda aydınlatılması amaçlanmaktadır. Araştırmalarımızın sonunda;

*Bugüne kadar üzerinde fitokimyasal çalışma hiç yapılmamış ya da az yapılmış olan endemik 4 türün toprak üstü kısımları ile çalışılarak, bitkiler genel olarak ele alınmış olacaktır.
*Türlerin potansiyel biyoaktivitesinin belirlenecektir.
*Hem biyolojik aktivitesi hem de fitokimyasal içeriği açısından değerlendirilecek olan türler hakkında literatüre kapsamlı bir bilgi kazandırılacaktır.