Belirli Bir Mesafe Süresince Yapılan Derin Su Koşularında Kardiyovasküler ve Metabolik Yanıtların İncelenmesi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Spor Bilimleri, Türkiye

Tez Danışmanı: Cengiz Akalan

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Su egzersizleri, serbest kas ve eklem aktivite etkisi gibi fiziksel tıp ve rehabilitasyon alanında uzun zamandır kullanılmaktadır. Su egzersizlerinde popüler olan egzersiz türü derin su koşularıdır. Derin su koşuları, interval antrenman, kardiyovasküler fitness gelişimi, fonksiyonel sağlık, yaşam kalitesi ve vücut ağırlığının kontrolüne yardımcı bir antrenman metodudur. Bu çalışmanın amacı, belirli bir mesafe süresince yapılan derin su koşularında kardiyovasküler yanıtların incelenmesidir. Çalışmaya, 18 yaşından büyük, sağlıklı, sedanter olmayan ve sigara kullanmayan gönüllü 35 erkek üniversite öğrencisi katılmıştır. Gönüllülere, ‘’Aydınlatılmış Gönüllü Onam Formu’’ imzalatılmış ve demografik bilgileri alınmıştır. 12 saatlik açlığı takiben vücut kompozisyon ölçümleri alınmış, maksimal oksijen tüketim (VO2_max) kapasitesini belirlemek amacı ile koşu bandında Bruce protokolü uygulatılmıştır. Ardından 400 m atletizm pistinde 12 dakika Cooper koşu testi ve 12 dakika derin su koşusu (DSK) testi uygulatılmıştır. Cooper koşu testi ve DSK testinde farklı dakikalardaki kalp atım hızı (KAH) değerlerinde özellikle 3-9 ve 12. dakikalardaki KAH’nın, DSK’da Cooper koşu testine göre daha düşük yanıtlar olduğu; farklı dakikalardaki toparlanma KAH değerlerinde DSK’da özellikle 1. ve 3. dakikalardaki toparlanma KAH değeri ortalaması Cooper koşu testine göre daha düşük olduğu bulunmuştur. KAH’nın farklı dakikalardaki laboratuvar (lab) KAHdin ile ilişkisi ve tanımlanabilirliği için Cooper koşu testinde, Cooper başlama ve Cooper 12 dakika KAH ile lab KAHdin arasında ilişki bulunurken; DSK testinde, DSK başlama KAH, 3-6-9. dakikalardaki KAH ile lab dinlenik KAH arasında ilişki bulunmuştur (p=0,001). Aynı zamanda, Cooper koşu testi ve DSK testleri sonrası toparlanma KAH ve KAHdin ilişkisine bakıldığında 1. dakika her iki ortamda da (Cooper ve DSK) KAHdin ile ilişkili bulunmuşken 3. ve 6. dakikalarda toparlanma KAH sadece DSK’da dinlenik KAH ile anlamlı ilişki göstermiştir. Toparlanma KAH değerleri ile Bruce VO2_max değerleri arasında her iki testte de anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Sonuç olarak, DSK’nın, kardiyovasküler sistem verimliliği ve aerobik uygunluğu arttırdığı görülmüştür. DSK, karadakine eşdeğer şiddette suda yapılabilecek egzersiz uygulamalarına alt yapı oluşturmak, klinik ya da performans amaçlı sakatlık, yaralanma veya özel durumlardan dolayı ancak suda egzersiz yapabilecekleri ortamda gerekli gelişimleri sağlayabilmek, sahip olunan özellikleri koruyabilmek, kişiye özgü egzersiz programı oluşturabilmek amacıyla kara temelli aktivitelere alternatif olarak kullanılabilir. Uygun egzersiz programları yapılarak sporcularda VO2 korunabilir, sedanter kişilerde ise geliştirilebilir.