Baba-Bebek Bağlanmasına İlişkin Hemşirelik Alanında Yapılan Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi: Yöntemsel ve Tematik Bir İnceleme

Amaç: Bu araştırma, Türkiye’de baba-bebek bağlanmasına yönelik hemşirelik alanında yapılan lisansüstü tezlerin yöntemsel özelliklerini ve araştırma eğilimlerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Araştırma betimsel nitelikte olup doküman analizi deseninde gerçekleştirilmiştir. Tezlere ulaşmak için Türkiye Ulusal Tez Veri Tabanı’nda yıl sınırlamasına gidilmeksizin “baba-bebek”, “baba-bebek bağlanması”, “paternal bağlanma”, “father-infant”, “father-infant attachment”, “father-infant bonding” ve “paternal attachment” anahtar kelimeleri kullanılarak yapılan tarama sonucunda toplam 23 teze ulaşılmıştır. Tam metin erişimine izin verilmiş olan 23 tez Doküman Analizi Formu kullanılarak incelenmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler (frekans ve yüzde dağılımları) kullanılmıştır. Bulgular: Tezlerin 16’sı yüksek lisans, 7’si doktora düzeyinde yürütülmüş olup çoğunlukla hemşirelik anabilim dalında (%73,9), profesör doktor ünvanına sahip öğretim üyesi danışmanlığında (%47,8) yapılmıştır. İncelenen tezlerin altısı deneysel, ikisi yarı deneysel, biri metodolojik, altısı tanımlayıcı, altısı tanımlayıcı ve kesitsel, biri analitik ve kesitsel, biri nitel araştırma türünde gerçekleştirilmiştir. İncelenen tezlerde, yapılandırılmış müdahalelerin (kanguru bakımı, ten tene temas, ebeveynlik ve bebek bakımına yönelik eğitimler) baba-bebek bağlanmasını güçlendirdiği; tanımlayıcı araştırmalarda bağlanmayı etkileyen bireysel ve ailesel faktörlerin, nitel araştırmalarda ise babaların deneyim ve gereksinimlerine ilişkin temaların öne çıktığı belirlenmiştir. Tartışma: Türkiye’de hemşirelik alanında baba-bebek bağlanmasına odaklanan tez çalışmalarında son beş yılda belirgin bir artış olduğu görülmektedir. Baba katılımına odaklanan yapılandırılmış müdahaleler klinik uygulamalara rehberlik etmek açısından önemli sonuçlar ortaya koymaktadır. Bu bağlamda baba-bebek bağlanmasını güçlendirmeyi hedefleyen hemşirelik girişimlerinin etkililiğini ortaya koyacak girişimsel çalışmaların artırılması ve klinik uygulamalarda babaların bakım sürecine aktif katılımını teşvik eden hemşirelik temelli yaklaşımların yaygınlaştırılması önerilmektedir.