Öğretmenlerin COVID-19 Önleyici Tedbirlerine Uyumu: Sağlık Okuryazarlığı ve Komplo İnançlarının Etkisi
Sağlık ve Toplum, cilt.36, sa.1, ss.43-53, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 36 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Sağlık ve Toplum
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.43-53
- Lokman Hekim Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Amaç: Bu çalışma, komplo teorilerine inanma ve sağlık okuryazar- lığı ile çeşitli faktörlerin COVID-19 önlemlerine uyum üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçlamaktadır. Yöntem: Bu kesitsel çalışma, Türkiye’nin doğusundaki bir ilde 531 öğretmenle gerçekleştirilmiştir. COVID-19 önleyici tedbirlere uyum ve ilgili faktörler, araştırmacılar tarafından tasarlanan bir anket formu ile değerlendirilirken sağlık okuryazarlığı Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 ile ölçülmüştür. Bulgular: Sonuçlar, katılımcıların %56,4’ünün yetersiz veya sorun- lu sağlık okuryazarlığına sahip olduğunu göstermiştir. Çok değiş- kenli analizler, daha yüksek sağlık okuryazarlığının (OR=1,03) ve daha düşük komplo teorilerine inanmanın (OR=0,62) daha iyi CO- VID-19 tedbirlerine uyumla ilişkili olduğunu göstermiştir. Ek ola- rak, ileri yaş (OR=1,04), evli olmak (OR=1,70) ve idari pozisyonda olmamak (OR=3,65) COVID-19 önleyici tedbirlerine iyi uyumla ilişkilendirildi. Sonuç: Bulgular, öğretmenler arasında bazı COVID-19 önlemlerine düşük uyumu, yaygın komplo teorilerini ve yetersiz sağlık okuryazar- lığını ortaya koyarak, etkili sağlık teşviki için işbirliğini güçlendirme ve sağlık okuryazarlığını geliştirme ihtiyacını vurgulamaktadır.
Aim: This study aims to investigate the effects of various factors, including conspiracy beliefs and health literacy, on adherence to COVID-19 measures. Method: This cross-sectional study was conducted with 531 teac- hers in an eastern province of Türkiye. Compliance with COVID-19 preventive measures and related factors were assessed using a re- searcher-designed questionnaire, and health literacy was measured with the Turkish Health Literacy Scale-32. Results: The results showed that 56.4% of participants had inadequ- ate or problematic health literacy. Multivariate analyses indicated that higher health literacy (OR=1.03) and lower conspiracy beliefs (OR=0.62) were associated with better compliance. Additionally, older age (OR=1.04), being married (OR=1.70), and not having an administrative position (OR=3.65) were linked to good compliance with COVID-19 preventive measures. Conclusion: The findings reveal low compliance with some CO- VID-19 measures, common conspiracy beliefs, and insufficient he- alth literacy among teachers, highlighting the need to strengthen collaboration and improve health literacy for effective health pro- motion.