Oil Pulling ile İlgili YouTube Videolarının İçerik ve Yararlılık Açısından Değerlendirilmesi: Kesitsel Bir Çalışma

Creative Commons License

Haroğlu D., TAKA K., Alkurt M. T., peker i., Akbıyık S. Y.

Cumhuriyet Dental Journal , cilt.29, sa.3, ss.526-531, 2026 (Scopus, TRDizin)

Özet

Amaç: Sosyal medyanın sağlık bilgisi ediniminde giderek daha yaygın kullanılması, çevrim içi eğitim içeriklerinin bilimsel doğruluğuna ilişkin kaygıları artırmıştır. Bu çalışmanın amacı, oil pulling ile ilgili Türkçe ve İngilizce YouTube™ videolarının içerik ve yararlılık düzeylerini değerlendirmek ve videoların eğitsel değerini yükleyici kaynağına göre karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışmada, 21 Mayıs 2021 tarihinde YouTube™ platformunda “oil pulling” anahtar kelimesi kullanılarak arama yapılmıştır. Varsayılan arama ayarları ile ulaşılan ilk 305 video taranmış, uygunluk kriterlerini karşılayan 178 video çalışmaya dahil edilmiştir. Videoların yüklenme yılı, süresi, görüntülenme, beğeni ve beğenmeme sayıları ile yükleyici kaynakları kaydedilmiştir. İçerikler önceden belirlenmiş 10 maddelik yararlılık değerlendirme sistemi kullanılarak analiz edilmiş ve videolar yararsız, az yararlı, yararlı ve çok yararlı olarak sınıflandırılmıştır. İstatistiksel analizlerde tanımlayıcı istatistikler, Spearman korelasyon analizi , ki-kare testi ve Cohen's kappa katsayısı kullanılmıştır. Bulgular: İncelenen 178 videonun %60,7'si yararlı, %21,9'u ise çok yararlı olarak sınıflandırılmıştır. İşlemin sözlü olarak açıklanması (%94,9) ve ağız sağlığına ilişkin bilgilerin sunulması (%92,1) en sık değerlendirilen içerik başlıkları olurken, bilimsel kanıtlara yer veren video oranı yalnızca %17,4 olarak belirlenmiştir. Sağlık profesyonelleri tarafından yüklenen videoların yararlılık düzeyleri, bireysel kullanıcılar ve internet siteleri tarafından yüklenen videolardan daha yüksek bulunmuştur. Yararlılık puanı ile görüntülenme sayısı, beğeni sayısı, beğenmeme sayısı ve yüklenme yılı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Gözlemciler arası uyum düzeyi ise oldukça yüksek bulunmuştur (Cohen's kappa κ=0,935). Sonuç: YouTube™ platformunda oil pulling ile ilgili çok sayıda eğitsel içerik bulunmasına rağmen, bu videoların bilimsel dayanakları sınırlıdır. Sağlık profesyonelleri tarafından hazırlanan videolar daha yüksek eğitsel değere sahipken, video popülerliği bilimsel kaliteyi yansıtmamaktadır. Kanıta dayalı dijital eğitim içeriklerinin ağız ve diş sağlığı profesyonelleri ile akademik kurumlar tarafından daha fazla üretilmesi, toplumun ağız sağlığı okuryazarlığının geliştirilmesine ve yanlış bilgilerin azaltılmasına katkı sağlayabilir.
Objective: The increasing use of social media as a source of health information has raised concerns regarding the scientific accuracy of online educational content. This study aimed to evaluate the content and usefulness of Turkish- and English-language YouTube™ videos related to oil pulling and to compare their educational value according to upload source. Materials and Methods: In this cross-sectional study, a YouTube™ search using the keyword “oil pulling” was performed on May 21, 2021. The first 305 videos retrieved using the default search settings were screened, and 178 eligible videos were included in the analysis. Video duration, upload year, numbers of views, likes, dislikes, and upload sources were recorded. Content was evaluated using a predefined 10-item usefulness scoring system, and videos were classified as not useful, slightly useful, useful, or highly useful. Statistical analyses included descriptive statistics, chi-square test, Spearman's correlation analysis, and Cohen's kappa coefficient. Results: Among the 178 analyzed videos, 60.7% were classified as useful and 21.9% as highly useful. Verbal explanation of the procedure (94.9%) and information regarding oral health effects (92.1%) were the most frequently presented content items, whereas references to scientific evidence were identified in only 17.4% of videos. Videos uploaded by healthcare professionals demonstrated significantly higher educational usefulness than those uploaded by individual users or websites. No significant correlations were found between usefulness scores and video popularity indicators, including views, likes, dislikes, or upload year (p > 0.05). Interobserver agreement was almost perfect (Cohen’s κ = 0.935). Conclusion: Although most YouTube™ videos on oil pulling provided useful educational information, evidence-based content remained limited. Videos uploaded by healthcare professionals demonstrated superior educational value, while viewer popularity did not reflect scientific quality. Greater involvement of oral healthcare professionals and academic institutions in producing evidence-based digital educational content may help improve oral health literacy and reduce misinformation.