Hemşirelerin hasta haklarını korumaya yönelik etik davranışları ile hasta merkezli bakım yetkinlikleri arasındaki ilişki
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Lokman Hekim Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELEK AKSÜT ÖZTÜRK
Danışman: Beratiye Öner
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, hemşirelerin hasta haklarını korumaya yönelik etik davranışları ile hasta merkezli bakım yetkinlikleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır. Araştırma, tanımlayıcı ve ilişki arayıcı bir nitelik taşımakta olup; evreni belirli olmayan bu çalışma, 397 hemşire ile çok merkezli olarak yürütülmüştür. Veriler, "Hemşirelerin Hasta Haklarını Korumaya Yönelik Etik Davranış Ölçeği" ve "Hasta Merkezli Bakım Yetkinliği Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi SPSS 29 programı ile gerçekleştirilmiştir. Dağılımın normal olup olmadığını belirlemek için Kolmogorov-Smirnov testi; değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla Ki-Kare Analizi, Pearson Korelasyon Analizi ile Basit ve Çoklu Regresyon Analizleri kullanılmıştır. Tüm analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Hemşirelerin %67,8'i kadın, %43,3'ü 25-29 yaş aralığında ve %59,7'si lisans mezunudur. Katılımcıların %78,6'sı etik eğitimi aldığını belirtmiştir. Hasta hakları eğitimi alan hemşirelerin hasta merkezli bakım yetkinliklerinin önemli ölçüde artırdığı tespit edilmiştir (p=0,012). Etik davranış ile hasta merkezli bakım yetkinlikleri arasında güçlü pozitif korelasyonlar tespit edilmiştir (p<0,001). Özellikle "Hasta Katılımını Teşvik Etmek" ve "Hasta Bakış Açılarına Saygı Duymak" boyutları ile etik davranış arasında güçlü korelasyonlar (p<0,001) tespit edilmiştir. Regresyon analizi sonuçları, hasta merkezli bakım yetkinliğindeki varyansın %56,7'sinin etik davranış boyutları tarafından açıklandığını göstermiştir. "Bilgi Alma ve Karar Verme Hakkına Saygı" (β=0,354) en güçlü yordayıcı olarak belirlenirken, "Yarar Sağlama-Zarar Vermeme" (β=0,342) ikinci güçlü yordayıcı olarak tespit edilmiştir (p<0,001). Çalışma bulgularında, hemşirelerin etik davranış düzeyleri ile hasta merkezli bakım yetkinlikleri arasında güçlü bir doğru orantı bulunmaktadır. Bu sonuçlar, hemşirelik eğitiminde etik değerlerin güçlendirilmesi ve sürekli mesleki gelişim programlarının etik odaklı tasarlanmasının hasta merkezli bakım kalitesini doğrudan artıracağını göstermektedir. Sağlık hizmetlerinde kalite ve hasta güvenliği açısından, hemşirelerin etik yetkinliklerinin geliştirilmesi ve kurumsal etik kültürünün güçlendirilmesi önerilmektedir.