Ticari Olarak Satılan Tıbbi ve Aromatik Bitkilerin Elementel İçeriklerinin ICP-OES Yöntemiyle İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Lokman Hekim Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Temel Eczacılık Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Can Çimen
Danışman: Aysun Dinçel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tıbbi ve aromatik bitkiler, insan sağlığına olan olumlu etkileri ve geniş endüstriyel kullanımları nedeniyle tarih boyunca önemli bir yere sahip olmuştur. Ancak, bu bitkilerin içerdiği esansiyel mineraller ve toksik elementler, sağlık ve kalite standartları açısından dikkatle incelenmelidir. Ticari olarak satılan tıbbi ve aromatik bitkiler, yetiştirildikleri bölgelerdeki toprak ve su kirliliği gibi çevresel faktörler nedeniyle ağır metal ve toksik element içerebilme riski taşımaktadır. Bazı elementler (çinko, demir, bakır krom ve kobalt) sadece yüksek konsantrasyonlarda toksik iken arsenik, civa, kurşun ve kadmiyum her seviyede insan sağlığı için toksiktir. Bu çalışmada, ticari olarak satılan Kekik (Thymus vulgaris L.), Fesleğen (Ocimum basilicum L.), Ada çayı (Salvia officinalis), Kimyon (Cuminum cyminum), Çörek otu (Nigella sativa), Oğulotu (Melissa officinalis), Rezene (Foeniculum vulgare L.) gibi bitkilerdeki elementel içerikler, Indüktif Eşleşimli Plazma-Optik Emisyon Spektrometresi (ICP-OES) yöntemiyle analiz edilmiştir. Ayrıca infüzyon yöntemi ile tıbbi ve aromatik bitkilerden saf suda demleme yapılarak demleme çözeltisine geçebilecek elementlerin analizi de yapılmıştır. Araştırma, bitkilerin esansiyel elementlerin (K, Na, Ca, Mg, Fe, Zn, Se, P) dengesi ve potansiyel toksik elementlerin (Al, B, Cd, Mn, Ni, Pb, Hg, As, Sn, Co, Cu) maruziyeti üzerine önemli veriler sunmayı hedeflemektedir. Bu çalışma kapsamında tıbbi ve aromatik bitkilerin toz formunda yapılan analizlerinde esansiyel elementler olan K, Na, Ca, Mg, Fe, Zn ve P'nin bitki türüne bağlı olarak farklı konsantrasyon aralıklarında bulunduğu belirlenmiştir. Demleme süresinin element geçişine etkisi değerlendirildiğinde, demleme süresi ile ölçülen element konsantrasyonları arasında doğrusal bir ilişki tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular ile ticari bitkilerin güvenli tüketimi ve kalite kontrol uygulamalarına yol gösterici olması düşünülmektedir.