Kardiyometabolik hastalıkları olan ve olmayan bireylerin beslenme durumunun diyet inflamatuar indeksi (DII), sağlıklı yeme indeksi (HEI) ve diyet kalite indeksi (DQİ) üzerine etkisinin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Lokman Hekim Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEYHUN BAŞER

Danışman: SEVİNÇ YÜCECAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın temel amacı, kardiyometabolik hastalığı (KMH) olan ve olmayan bireylerde beslenme durumunun Diyet İnflamatuar İndeksi (DII), Sağlıklı Yeme İndeksi (HEI) ve Diyet Kalite İndeksi (DQI) ile olan ilişkisini değerlendirmektir. Araştırma, Ocak–Haziran 2025 tarihleri arasında Osmaniye Özel Yenihayat Hastanesi'nde, 19–64 yaş aralığında, gönüllü olan ve bilgilendirilmiş onam formunu imzalayan 228 birey ile yürütülmüştür. Katılımcıların 115'i KMH olmayan sağlıklı bireylerden, 113'ü ise KMH olan hasta bireylerden oluşmaktadır. Katılımcıların sosyodemografik bilgileri, 24 sorudan oluşan anket formu aracılığıyla yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Antropometrik ölçümler araştırmacı tarafından alınmıştır. Beslenme durumu, geriye dönük 24 saatlik besin tüketim kaydı ile değerlendirilmiş; diyetin inflamatuar potansiyeli DII, diyet kalitesi ise HEI ve DQI ile belirlenmiştir. Fiziksel aktivite düzeyi ise Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi - Kısa Form (IPAQ) ile ölçülmüştür. Bireylerin DII (sağlıklı: -0,25±1,9; hasta: -0,49±1,6), HEI (sağlıklı: 61,3±10,0; hasta: 62,1±11,0) ve DQI (sağlıklı: 58,95±8,8; hasta: 58,06±8,1) puanları bakımından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). DII puanlarına göre sağlıklı bireyler en çok Q4 grubunda (proinflamatuar) (%31,3), hasta bireyler ise Q2 grubunda (%31,0) yer almıştır ve bu dağılım istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0,05). IPAQ puanları (sağlıklı: 907,9±683,3 hasta: 761,1±678,0 MET-dk/hafta) gruplar arasında anlamlı farklılıklar göstermiştir (p<0,05). Araştırılan üç indeks ortak olarak enerji, protein, posa, A, B1, B2, B6 E ve C vitaminleri, folat alımı ile ilişkilidir. Bulgular, diyet kalitesinin inflamasyon üzerindeki etkisinin; biyokimyasal belirteçler, yaşam tarzı ve sosyodemografik etkenler gözetilerek, geniş örneklemlerle desteklenmesi gerektiğini göstermektedir.